Etappe 5 Neuquen San Rafael (Mendoza)

Catriel
Neuquen mag dan wel de fruitkorf van Argentinie zijn, de rally laat dit links liggen en zoekt opnieuw de woestijn op. De streek loopt naar Mendoza, de wijnprovincie, maar voor ze daar zijn zullen ze eerst serieus veel dorst lijden. Het is een landschap gevormd door vulkanen en een niet aflatende speelse wind. De enigste die niet verdwaalde in deze woestenij was de indiaan. Verschillende werkten als gidsen voor het Argentijnse leger en daarom zijn een paar hoofdmannen vereeuwigd in namen van de dorpen die we zullen doorkruisen. Catriel is er een van. Catriel was een hele familie van Cacique's (hoofdmannen) van de indianen die hun thuisbasis hadden in Bahia Blanca en Choele Choel, het schiereiland dat we bij Puerto Madryn gepasseerd zijn. Catriel werkte heel intens samen met het Argentijnse leger, vooral om de vrede te bewaren tussen zijn mensen en de nieuwkomers. De stammen woonden vooral in de Pampa's maar staken geregeld de woestijn van vandaag over op zoek naar beter wild in de bergen juist voor de Andes. Aangezien Coronel Elias in 1870 de opdracht kreeg om Argentinie meer in de diepte te onderzoeken, had hij deze indianen nodig. Hij sloot een vredespakt met de zoon van Juan Catriel, Chipitruz Catriel, doch dit duurde maar even. Er werd veel over en weer getrokken, het Argentijnse leger betaalde de geleverde diensten nauwelijks of niet en al gauw kwam het tot schermutselingen. Chipitruz zet zijn mensen aan om te muiten met de gruwelijke gevolgen van dien, vooral voor de indianen. De broer van Chipitruz, Juan Jose, kan terug de vrede handhaven. Hij leidt zijn volk opnieuw naar de onderhandelingstafel, straft zijn broer voor het verraad aan het vredespakt en werkt schouder aan schouder met de Argentijnse overheid zodat zijn volk gespaard blijft van verdere uitmoording. Hij sterft strijdend tegen andere stammen als soldaat van het Argentijnse leger olv Colonel Barros en een andere cacique Quentrel.

Deze indianen leefden in de Pampa's, trokken geregeld naar de Andes op zoek naar gezond jachtterrein. Zij waren nomades, en in tegenstelling tot de andere indianenstammen van Zuid-Amerika, leefden zij in vrijheid, niet onder het juk van de Inca's. Hun weg naar de Andes was een vaste route, later ook gebruikt door het Argentijnse leger en nu nog in gebruik door de gaucho's. Het is de beste weg door het woestijngebied dat de pampa's scheidt van Patagonie. Een route waar het weer woedend huishoudt met bliksem en stormen, waar de wind vrij spel heeft.
Er zweeft ook hier een geschiedenis van legendes en terreur rond de indianen van Argentinie. Dat het geen doetjes waren, is wel af te leiden van het feit dat ze hun onafhankelijkheid tov van de Inca's konden bewaren. De stammen van de pampa's leerden de paarden kennen van de Spaanse colonialisten en waren uitstekende ruiters. Enkel de chefs, de caciques, bewaarden hun waardigheid met hun twee voeten op de grond. Zij streden naakt, enkel gehuld in struisvogelveren en vochten met een lange speer. Zij waren geboren ruiters, en reden steeds met twee paarden. Tijdens hun lange tochten sprongen ze van het ene paard op het andere, om hen niet te veel uit te putten. Ook de bollen waren een geducht wapen. Deze vlogen door de lucht, om je oren en benen en door het effect dat ze de bollen gaven, waren ze moeilijk te ontwijken. De vrouwen verzorgden de tenten. Deze waren opgetrokken van huiden en touwen van wol van de lama. Ze waren versierd met rare cirkels en ingesmeerd met struisvogelvet. Dit gaf zulk een ranzige geur dat zelfs de paarden van de gaucho's, als ze dicht bij een tentenkamp kwamen, uitzinnig werden van schrik. Dit alles volgens de overlevenden….de gaucho's zelf.
Maar het feit is er: de rally trekt door een woeste streek en of zij zullen schrikken van het struisvogelvet of van de dorst en de ruwe weg, is een andere vraag. Wat hen wel kan redden is 'radar love'. In deze woestijn speelde zich namelijk lang geleden een mooie en triestige liefdesgeschiedenis af. De rijders zullen al vaak op de weg de rode kapelletjes met flessen water zijn tegengekomen. Ook heb ik al vaak van de gaucho gesproken. De cowboy van Argentinie, die je in heel het land terug vindt. Het is een lang relaas, deze keer, maar de moeite om het tot het einde te lezen.

De gaucho en het liefdesverhaal van de woestijn.

De gaucho is de cowboy van Argentinie, Uruguay en het zuiden van Brazilie. Hij waakt over de kuddes op de inmense vlakte van de Pampa en de schapen en lama's in de rest van het land. Zij houden zich trouw aan hun eigen cultuur, traditie en leefgewoonte. De titel van gaucho onstond tijdens de Spaanse overheersing in dit gebied. De Spaanse edelman was als groot grondbezitter de werkgever van verschillende seizoensarbeiders. Nomaden die bestonden uit avonturiers, halfbloed indianen en de Spaanse gewone man in de straat. Zij werkten voor eigen rekening, waren van niemand afhankelijk en leefden in totale vrijheid. Zij brachten de verschillende kuddes op de pampa bij elkaar, dreven ze van weiland tot weiland en brachten ze naar hun respectievelijke eigenaar terug als ze slachtklaar waren of zwanger. Ze verzorgden en slachten te dieren en brachten brandmerken aan op de kalveren. Toen de onafhankelijkheidsoorlog uitbrak, waren zij meestal de sleutelfiguren op het battlefield. Omdat zij avonturiers waren, vagebonden of zelfs indiaans bloed hadden, hadden ze geen recht van bestaan. Zo konden ze zich ook niet laten inlijven in het leger. Daarom werden ze voorzien van een 'titel' : Gaucho. Dat Gaucho een indiaans-spaans woord, huachu, was voor wees of, vagebond, deed niet meer ter zake. Met hun titel werden zij 'iemand' en vormden zij zelfs een eigen tak in het leger van de federalen of de unitairen, kortweg: aan de hoogste bieder. Deze twee kampen, -waar twee Argentijnen zijn,…enz... - vochten voor hetzelfde met elk hun eigen doel voor ogen. De hoofdschotel was de streek van Argentinie, Chili en Uruguay bevrijden uit Spaanse handen. De federalen vochten voor de macht van elke provincie, de Unitairen vochten voor de macht gecentraliseerde macht van Buenos Aires. (deze strijd is nog actueel).
De gaucho's vochten enkel voor onafhankelijkheid en vrijheid. Of de macht daarna bij de provincies lagen of bij Buenos Aires, had niet veel belang. Hun kennis van het binnenland, de heuvels en de rivieren, gaf hen een superioriteit. Zij hadden hun eigen generaals, eigen wapens en kledij. (foto 1 van de mozaik: gauchostrijder van Salta)

Omdat ze geregeld hun slag thuishaalden, kregen ze steeds meer aanzien. Daaruit is de gaucho van nu gegroeid. Het is nog steeds een vrijheidstrijder. Door hun succes in de oorlog werden er enkele figuren geidealiseerd. De legendes groeiden en leven tot op de dag van vandaag verder:
Gaucho Gil, is een omstreden figuur, een 'heilige' uiteraard niet door de kerk erkend, dat doet eigenlijk niets ter zake. Hij was een deserteur die het bevel van een generaal niet wilde volgen, aangezien deze te Spaans was, wordt verteld. Zijn leven en houding is heel mistig, er wordt veel 'verteld' weinig geweten. De rallypiloten zullen langs de weg geregeld rode kapelletjes met rode lintjes tegenkomen, tenminste als ze af en toe eens uit het zijraampje van hun gemotoriseerd trekpaard kijken. Deze kapelletjes zijn er ter ere van Gaucho Gil: de rode linten verwijzen naar de rode sjaal die elke gaucho nog steeds draagt. Vooral voor de camioneurs is hij de beschermengel van de weg.

De huidige gaucho heeft zijn paard ingeruild voor de 4x4. Toch blijft hij een gedreven ruiter en 's zondags haalt hij zijn paradepaardje tevoorschijn en laat de 4x4 voor wat hij is: werkmateriaal.
De gaucho was/is een eenzaat, verliefd op de vrijheid en asociaal in de omgang. Zij leven nog steeds volgens hun traditie en 'burgeren' zich niet echt in in de moderne maatschappij. Aan een gsm hebben ze niet veel, bij gebrek aan antenes is er in het binnenland niet overal bereik. Een gps hebben ze niet nodig, zij kennen hun streek zoals hun broekzak. '

Don't need no phone at all
We've got a thing that's called :
Radar love, we've got a wave in the air

De rallyrijders zullen ook nog een ander fenomeen tegenkomen aan de kant van de weg. Aangezien zij er geen oog voor zullen hebben, zal ik het u vertellen, zodat u het bij hun thuiskomst weer aan hen kan vertellen.
Op verschillende plaatsen langs de weg, tegen een oude boom of het rode kapelletje van Gaucho Gil liggen plastieken waterflessen. Dit komt van het verhaal van Difunta en haar baby. Difunta Correa was het mooiste meisje van een dorp in San Luis. Een edelman was passioneel verliefd op haar, maar zij had enkel ogen voor een mooie soldaat van gewone afkomst. Toen ze zwanger was, ontstak de edelman in een toorn en beval de kapitein van het dorp om de soldaat die tevens ook de vader was van haar kindje, over te plaatsen naar een andere provincie. Difunta had bij hun afscheid niet verteld dat ze zwanger was om haar geliefde niet meer pijn te doen. De jongeman vertrok en liet een gebroken Difunta achter. Toen het kindje geboren werd, had zij nog maar één opdracht in haar leven: hun zoon aan haar geliefde voor te stellen. Zij vertrok te voet vanuit San Luis naar Chubut, stak de woestijn over en verdwaalde. In haar wanhoop op zoek naar een beetje schaduw, ging ze achter een paar rotsen liggen. Daar gaf ze haar baby de borst. Toen ze haar vonden, was zij overleden, maar de baby leefde nog, door het vocht van haar boezem.
Om mensen geluk te wensen tijdens hun tocht over Argentijnse wegen, leggen de mensen waterflessen op cruciale punten. Hopelijk brengt het ook de deelnemers van Dakar voorspoed in hun zware opdracht.