Los Seismiles, de zesduizenden. Zo heet de streek waar we vandaag doortrekken. Het ligt op de grens tussen Chili en Argentinie in de Argentijnse provincie Catamarca. Het is de Andesstrook, waar 14 toppen te zien zijn en waar de hoogste top meer dan 6000 m meet, de slapende vulkaan Pissis. Deze vulkaan maakt deel uit van de 'ring van vuur'. Er liggen verschillende vulkanen dicht bij elkaar, waaronder de hoogste van Amerika. Pissis heeft een top van ongeveer 6800. Hij werd in 1937 voor het eerst bedwongen en kreeg zijn naam van de Franse natuurkundige : Amadeo Pissis. De andere vulkanen van deze ring van vuur, zijn: Ojos del Salado, Verladero, El Frailes, San Fransicso, Incahuasi en Bonete. De pas die de rally neemt, paso de San Fransisco, ligt in het gebied Los Seismiles. De pas is vermoeiend en smal, gelukkig zijn er verschillende herbergen op het traject.

En achter de mooie heuvels, in het het groene dal, komen we aan in Catamarca. De naam komt van de indiaanse woorden: kakán of kata, wat berghelling wil zeggen en marka, fort. Het fort op de berghelling. Catamarca heeft een oude geschiedenis. In 2007 heeft de Universiteit van Buenos Aires (UBA) er een archeologische ontdekking gedaan van verschillende onderaardse gangen en fundamenten van een dorp, nederzetting. Deze dateren van 2000 jaar geleden. De indianen die er toen woonden, leefden van het smeltwater van de Andes, in de rivier Fiambalá. Ze waren geen nomaden en leefden van een rijke landbouw in een hechte sociaal gestructureerde maatschappij.
Vanaf de 11de E is het alom gekend dat deze streek bevolkt werd door verschillende indianenstammen die vaste vestigingen hadden. Ten tijde van de Inca's was dit gebied belangrijk door zijn landbouw. Er is een grote Incaburcht in Catamarca teruggevonden in Pucara de Aconquija, de meest zuidelijke uit het Incarijk en de grootste in dit gebied, zo ver van hun thuisbasis.

Pucara de Aconquija

Later komen we hier dan in 1536, Diego de Almagro weer tegen. Deze bezige bij trok voor de Spaanse kroon hier over de pas om Chili verder te onderzoeken. Ergens onderweg gaan de piloten zelfs een bordje 'Londen' tegenkomen, hopelijk brengt dat hen niet van de wijs. Ze zijn echt niet verkeerd gereden, maar op goede weg. Dit gehucht kreeg de naam Londres om de vrouw van Felipe II te eren, Maria Tudor.
Verder ga ik over de streek niet veel vertellen. Ik ga liever de beestenboel op vandaag. De indianen in Amerika leerden het paard als vervoermiddel kennen door de nieuwkomers, in Noord-Amerika werden ze verbloemd de pioniers genoemd, in Zuid-Amerika waren dat de conquistadores, in het Nederlands vertaald: de geschiedenis-man. In deze streek hadden ze lang voor de aankomst van de Spanjaarden reeds een vervoermiddel en dit waren de kameelachtigen: de lama. Zijn neven: de guanaco, de vicuña en de alpaca werden gebruikt voor hun vlees en hun wol. In deze streken is er een actieve heel traditionele textielindustrie.

De alpaca, van lama en pacos (pacos = pezig) zijn kleinere lama's, ongeveer 80-90 cm hoog tot aan de schouderbladen en ze wegen rond de 70 kg. De wol van deze dieren is van gewone kwaliteit. Zij werden niet als lastdieren gebruikt, omdat ze te klein en te koppig zijn.

De lama is iets groter, 1m tot aan de schouderbladen. Een volwassen dier weegt ongeveer 120 kg. Zijn zijn rustig, een beetje verlegen, heel verdraagzaam en gemakkelijk te temmen. Ze spugen minder vlug dan de alpaca's. Hun wol is van een uitstekende kwaliteit, fijnere vezel dan de alpaca, isoleert heel goed en veel sterker dan dat van de schapen. De naam in het Spaans is 'llama' met twee 'll'en, uitgesproken: ljama. Het wordt veel gebruikt in woordspelingen:
Llama:
1. heten, heet, hij heet (jan), zijn naam is..
2. vlam, la llama, de vlam, vuur
3. telefoneren
Een slogan van de telefoonmaatschappij hier in Argentinie was een paar jaar geleden:

"hola, soy la llama que llama llama y llama a la llama que llama llamita en el zoo en Llanura!"

"Hallo, ik ben een lama en ik heet lama en ik bel naar de vlam die lamaatje heet in de zoo van Llanura*!" *(llanura ligt in de Pampas en dat was dus een lange afstand verbinding: Andes Pampa)
Sindsdien is de uitdrukking 'la llama que llama' ingeburgerd voor iemand die leutert aan de telefoon.

De guanaco, lama guanicoe, berglama, of lamageitje. Hij kan op hogere hoogstes leven dan zijn neefjes, zelfs op een hoogte van 4000m heeft hij geen problemen. Zijn wol is heel dun en kort, uiterst hoge kwaliteit. Hij werd vooral voor zijn vlees gebruikt. Hij is veel schuchterder dan de lama en ondervindt ook veel stres bij het scheren.

De laatste is de vicuña. De betekenis van vicuña is : textiel. Zijn wol is dan ook van zeer hoge kwaliteit en zeer fijn. Het werd enkel gebruikt voor de kleding van hooggeplaatsten in het Incarijk. Tot in het midden van de 20ste E werd het geexporteerd naar Engeland, waar vooral de adel het verweefde in hun kleding. De wol wordt bijna nooit geverfd, de natuurlijke kleur is beige, in al zijn schakeringen. Aangezien de vicuña een makkelijke prooi was, werd het sinds de komst van de conquistadores afgeslacht voor zijn heerlijk en fijn vlees. In 1950 werden er nog maar 10.000 exemplaren geteld in al de landen waar ze voorkomen. Er werd heel vlug een plan tot bescherming opgesteld door Peru. Zij kregen internationale hulp van de Unesco. Deze dieren werden opgenomen in het 'Rode boekje', op de lijst van bedreigde dieren, zonder dat zij iets of iemand kwaad deden, geen gevaar voor milieu, menselijke aanwezigheid en andere diersoorten.

In 1969 werd er een vicuña verdrag getekend tussen Chili, Argentinie, Peru en Bolivie, landen waar de vicuña voorkomt. Daarin worden ze onvoorwaardelijk beschermd, zij mogen niet gedood worden, hun vlees mag niet verkocht worden en de wol mag enkel onder strikt toezicht van de staten, verhandeld worden. De vicuña is uiterst schichtig en onderhevig aan stres. Na een scheerbeurt, als het niet met liefde en tederheid gedaan wordt, sterven de dieren aan een hartstilstand. De statistieken van de dieren die tijdens het scheren sterven, wordt normaal gezien goed in het oog gehouden. De wol wordt verhandeld voor een prijs van 500$ per kilo. Uiteraard als het over zoveel geld gaat, is er veel woekerhandel. Vooral in Argentinie klagen de artisanale wevers erover dat de staatsbedrijven op onregelmatige basis scheren en vele vicuñas hieraan sterven. Op de officiele lijsten echter van Argentinie staat het sterftecijfer door het scheren op '0', een unicum. Ofwel zijn de Argentijnse staatsscheerders de bekwaamste….van de wereld, ofwel kunnen ze niet tellen. Couturiers werken graag met deze wol, vooral het huis Ralph Laurent, is een trouwe afnemer.

 

De kameelachtigen van de Andes zijn verschillend van hun andere kameelfamilie. Zij hebben geen bulten, zijn kleiner en hebben kleine hoofdjes. Zij kunnen niet alleen lang leven en functioneren zonder water, ook zijn ze resistent tegen ijle zuurstof.
Deze dieren hebben een grote economische inslag in de landen die de Andes delen, dit al sinds of misschien wel voor het Incarijk. De textielindustrie draait hier bijna volledig op hun rugje. De prachtige stoffen die men in deze landen van hun wol maakt, heeft een grote faam. Het is niet alleen mooi, ook zeer resistent en er is niets beters voor een goede bescherming tegen wind, koude, en regen, ijzel en sneeuw. En…het pikt niet, als het van goede kwaliteit is. Ik heb toch nog geen enkele lama horen klagen.

"De Spanjaarden die hier toekwamen, waren overtuigd dat de incas een verloren stam waren van de 12 stammen van Israel en dat zij hier in Zuid-Amerika waren beland met speciale dieren uit de ark van Noe, de lama." (Dr. Javier García Gómez en Dra. Bibiana Vilá).
De Jezuiet José de Acosta schreef een boek over deze dieren, die enkel in dit deel van onze planeet voorkomen. Hij kwelde zich met de vraag, waarom God aan de indianen, totaal ongelovigen, een dier had gegeven dat volledig aangepast kon leven in deze barre en stugge streek. Hij onderzocht de dieren, keek hun evolutielijn na en kwam toen tot de vaststelling dat de Schepper hier de ezel en het schaap gemengd had, om ook aan de zwakke ongelovige indianen voedsel en kledij te geven.

De Inca's hadden dan weer een ander verhaal. De zoon van Manco Capaz en Mama Ocllo (de stichters van het imperium) werd verliefd op een van zijn zussen die voorbehouden was als 'maagd voor de zon'. Zoals we al zo vaak hebben gezien, loopt ook dit liefdesverhaal niet zo goed af: de moeder verbiedt het huwelijk van deze twee, en het jonge paar vlucht, waarop de vader hun doodvonnis uitspreekt. De moeder vraagt echter voor dit vonnis, clementie aan de god Viracocha, die haar verzoek inwilligt en de twee verliefden verandert in een lama-koppel. Op een dag verneemt Manco Capaz dat er twee rare dieren over de vlaktes en in de bergen zwerven, met een menselijke blik in de ogen. Hij geeft het bevel om deze dieren te vangen. Toen de dieren voor hem gebracht werden, herkent hij dadelijk de ogen van zijn kinderen en organiseert een offerfeest met hun vlees. Terwijl ze sterven op de offerblok, neemt Viracocha hun ziel in zijn armen, vliegt door het melkstelsel en geeft hen hun menselijke gedaante terug. Zij regeerden verder in de hemel over een nieuwe wereld, een wereld in totale harmonie.

When she's lonely and the longing gets too much
She sends a cable coming in from above
Don't need no phone at all
We've got a thing that's called :
Radar love, we've got a wave in the air

De lama en zijn neefjes vindt men ook terug in verschillende schilden van Chili, Peru en Bolivie.

Dat deze dieren een voorname rol spelen in het leven van de Andes, is nu wel gebleken. Catamarca is ook de thuisbasis van het gezin Avar. Zij maken op zeer traditionele en artisanale wijze van de pure lama wol, uiterst fijne en prachtige stoffen. Uitleg is niet echt nodig, deze mozaik vertelt alles.

Met dank aan de familie Avar Saracho voor de foto's.
Muchas gracias a la familia Avar Saracho para las fotos.

www.avarsaracho.com

 

De legende van de Pichulaf, de poncho van liefde.

Ze heet Peyeche
Haar glimlach spreekt boekdelen. Ze breit ononderbroken maar dat belet haar niet om mij glimlachend aan te kijken. "Wij breien met ons onderbewustzijn. Onze gedachten kunnen gelijk waar zijn, met gelijk welk onderwerp bezig zijn. Mijn tong kan in een heel ingewikkeld of luchtig gesprek verwikkeld zitten, mijn handen werken gewoon verder, zij voeren uit wat mijn binnenste hen oplegt. Zo worden de Pichulafs geboren: een poncho die je de warmte van een glimlach aanreikt op momenten dat je vrolijkheid nodig hebt."
"Deze poncho's werden door mijn oma gebreid voor de meisjes van haar dorp. Voor meisjes die triestig waren, voor vrouwen die hun lach verloren hadden. Zij bezocht de schapen voor ze geschoren werden, lachtte hen vriendelijk toe en met haar hart palmde ze de dieren helemaal in. Als mijn oma verscheen, werd iedereen vrolijk, zelfs de schapen en de lama's die geschoren werden. Van deze vrolijke wol, maakte ze dan een poncho. Terwijl ze de poncho weefde of breide, schoot ze vanuit haar innerlijke glimlachjes tussen de priemen en het schietspoel door. De trui, sjaal of poncho was dan doordrongen van haar vrolijkheid en wie hem droeg, voelde dadelijk de warmte van haar glimlach vanbinnen. De gloed van een opborrelende lach ontdooide gelijk welk bevrozen hart. De poncho dreef als een pijl uit een boog de gelukzaligheid in de harten van zijn drager. Daarom noemde mijn oma ze : Pichulaf: pijl van het geluk, pijl van de vrolijkheid."
Peyeche breit nu nog steeds de sjaals en poncho's om vrolijkheid en warmte om haar heen te verspreiden. Deze poncho's zijn niet enkel mooi gemotiveerde stukjes breiwerk, ze dragen tussen hun steken door de warmte van een glimlach vanuit het einde van de wereld, vanuit het verre Patagonië.
www.patagonponcho.com

Met dank aan Maya voor de foto