De Argentijn zit vol tegenstrijdigheden, ik val in herhaling. Toch is dit fundamenteel om iets van deze samenleving te snappen. Het is onbegonnen werk, ik geef het toe, maar een mens blijft proberen, nietwaar?  Ik haal er een paar cijfers bij uit de krant Clarin, en spreek af met mijn vriendin Alejandra, psychoanaliste, om dit geval met haar te bespreken.

De krant Clarin heeft een rondvraag gepubliceerd dat aantoont hoe verdeeld ze zijn. 10 vragen met twee keuzemogelijkheden om aan te tonen wie waar voor kiest. De keuzes zijn levensstijlen, geen moment van de dag antwoorden. Na de opsomming van de vragen, leg ik dat verder uit en Ale zal me hier bij helpen. 

 

Wat prefereer je?

 

1. Boxershort of slip

 

37% kiest voor de slip

63% draagt boxershort

 

2. Naaldhakken of gympjes

 

37% kiest naaldhakken

63% voor gympjes

 

3. Blondines of bruintjes

 

33% zweert bij blondines

67% houdt van donkerharigen

 

4. Suiker of sacharine

 

38% verkiest de sacharine

62% voor het echte spul

 

5. Hamburger of hotdog

 

Resultaat 50/50

 

6. Wijn of bier

 

38% verkiest het gerstenat

62% het druivensap

 

7. Socialist (peronist) of anti peronist

 

21% is Peronist

38% is anti peronist

 

8. Wonen op het platteland of in de stad

 

47% verkiest om de boer op te gaan

53% houdt het bij het vertrouwde beton in de stad

 

9. Een hond of een kat

 

63% is niet van de poes en verkiest de hond

37% houdt het bij de pluizige kat

 

10. River of Boca

 

46% is Miljonair, zoals de bijnaam is van de fans van River, treurig nu op de laatste plaats van het seizoen (nvdr)

54% is Boca

 

Deze lijst geeft niet alleen de voorkeur aan van de ondervraagde Argentijnen, het is zoals ik schreef bij de laatste vraag: de fans van Boca zijn niet voor Boca, zijn ZIJN Boca. De keuze die ze maken is een keuze voor het leven. Ze blijven trouw aan hun principes. De grap dat als je twee Argentijnen samen zet, je dadelijk twee kampen hebt, heeft wel degelijk een inhoud en berust op de realiteit. Hoe deze keuzes groeien, weet niemand. In eenzelfde gezin kan je zowel River fans hebben als Boca-. Dat zorgt wel voor hete zondagen, maar voor de rest gaan ze broederlijk met elkaar overweg, als je maar niet over de scheidingslijn komt. Als mama kan je moeilijk tegen je jongere zoon zeggen dat hij de River T-shirt van zijn oudere broer moet afdragen, als hij Boca is. Deze truitjes kunnen zelfs in eenzelfde huishouden eigenlijk ook niet in dezelfde kleerkast liggen.

Ook in de politiek is het zo dat bv. de ouders peronist zijn (de grootste politieke partij in het land) en de helft van de kinderen overtuigde anti-peronisten, of omgekeerd. Er wordt ook niet over gepraat, je bent zo. Discussies worden niet aangegaan en ouders proberen raar of zelden hun kinderen in een bepaalde richting te dwingen, omdat ze weten dat het vanbinnen zit, je voorkeur kan niet opgelegd worden. Invloeden spelen uiteraard een rol, je vrienden, de school, hoe ze thuis denken of doen, hoor ik jullie al zeggen. Niets is minder waar, in eenzelfde vriendenkring heb je slippendragers en boxers, honden eigenaars en kattenliefhebbers. Je keuze wordt hier niet in vraag gesteld, meestal omdat ze er zelf geen antwoord op hebben. Sommigen wel, maar of het steek houdt, weet ik niet:

“Donkerharigen zijn meer Argentijns, en vele blondines zijn eigenlijk bruinharige, ik hou van het echte spul. Geef me daarom ook maar suiker in mijn koffie en ben ik Boca!” zei een ondervraagde.

“Als ik aan een blonde wordt voorgesteld, is dat dadelijk een lief meisje, de donkerharige zijn kattig, geef mij maar de hond.” Was het commentaar van Rocio in een groep vrienden waarvan de meerderheid zwartharigen waren. Er volgen geen boze blikken, Rocio is niet altijd perfect, maar het is nen toffe gast, zweeft door de groep.

Is het nu eigen aan Argentijnen om zwart of wit te zijn? Waar komt deze dualiteit in een natie vandaan? Alejandra probeert het me uit te leggen:

“Het is Kant die in zijn werk kritiek op de pure rede voor de eerste keer het woord antimonie gebruikt. Een antinomie is een tegenspraak die geen paradox is. Antimoniën ontstaan als we met ons verstand tegenspraken ondervinden in ons dagelijks leven en in onze omgeving. Kant geeft voorbeelden in zijn werk over antimoniën, ik ga ze niet allemaal opsommen om niet helemaal in een filosofisch debacle verstrikt te raken, twee ervan zijn relevant. Alles in de wereld, in onze maatschappij, onze omgeving heeft een these en een antithese, daaruit groeit de antimonie:

these - er bestaan in deze wereld oorzaken die uit (keuze)vrijheid voortspruiten
antithese - vrijheid bestaat niet, alles bestaat uit natuur(wetten)

these – alles wat bestaat in deze wereld, heeft een noodzaak en moet er zijn
antithese - er is niets noodzakelijks, alles is toeval

Argentijnen zijn dus leerlingen van Kant. Dat filosofie en religie in deze samenleving een grote plaats inneemt, wil ik hier wel toevoegen. Argentinie is een katoliek land, en inderdaad, zoals de antimonie het al aangeeft, is het esoterisme de antithese. Kort samengevat wil de antimonie zeggen dat er op elke vraag twee antwoorden mogelijk zijn en iedere Argentijn heeft zijn antwoord steeds klaar. Normaal zijn antimoniën gevaarlijk, dualiteit is zwart-wit, goed-slecht, god-duivel enz. Het rare in de Argentijnse samenleving is dat deze antimoniën zich niet reflecteren in vijandigheid, op zich opnieuw een paradox, hoe kan het ook anders.

De keuzes die ze maken heeft geen ge-maar. Er is ook geen kruid tegen gewassen om ze op andere ideeën te brengen: het is of Chevrolet of Ford, als ze in het gezin niet overeenkomen, kopen ze een Peuguot. Het is bier of wijn, en de twee flessen staan broederlijk naast elkaar op de tafel, thuis of op restaurant. Het is coca of pepsi, als ze moeten kiezen, wordt het een sprite. “Deze tendens in de Argentiniteit berust niet op individualisme. Het is het effect van de massa, om zich in een massa te indentificeren. Boca-mensen zijn anders dan River’s. Zij hebben andere gewoontes, rijk of arm, daar gaat het niet om: de Boca-mens houdt van tango en mate, de River’s verkiezen folclore en het platteland. Deze antimoniën in onze maatschappij zijn de struktuur van onze collectieve identiteit, enkel te begrijpen als je Argentijn bent. Het is niet te begrijpen, het is.” vertelt de psychoanaliste Alejandra me. We drinken onze koffie verder zwijgend op, zij met een wolkje melk, zoals altijd, ik deze keer zonder, maar morgen vraag ik misschien een cafe con leche.

Nog een kleine kanttekening bij de Argentiniteit: het aplaus voor de asador, een must bij het begin van elke maaltijd nadat het vlees klaar is op het asado of parilla.