In het begin van de 20ste E was Buenos Aires een van de rijkste steden van de wereld. Hierdoor werd het een trekpleister van al wie belangrijk wou zijn, zowel kunstenaars, bonafide personen als klap- en leeglopers. Als je in Beauzair gepaseerd was, was je iemand. Deze stad draagt tot de dag van vandaag daar nog de sporen van. Zowel in geest, als in bezienswaardigheden. Buenos Aires is een stad die volledig geconstrueerd is om te flaneren, om faam, naam en honeurs waar te nemen en te tonen. Op zoek naar deze prachtstukken nam ik een plannetje ter hand met een Art Decoroute en vertrok dwalend de stad in, op een mooie lentige zondag.

De route kreeg me dadelijk in de ban en zo ook mijn manier van denken. Met een barokale totaal geschifte manier van schrijven, wil ik de sfeer van de straten overbrengen. Niet alle huizen waren nog in goede staat, andere waren dan weer blinkende juweeltjes. Toch drong de vergane glorie tot me door en werd ik er nostalgisch van. Het plan brengt me van straat tot straat , van woning tot woning, van gevel tot gevel. De rode draad deed me stadsdelen doorkruisen die niet voor gewone toeristen zijn weggelegd. Zondag is ook een abnormale dag voor het steeds zo overdrukke B’aires. Vele kantoorwijken liggen er totaal verlaten bij, andere avenues draaien maar op halve kracht. Zondag is het een spookstad en dat bracht een extra sfeer mee op mijn wandeling. De paar mensen die je tegenkomt, bekijken je een beetje schuins, als je zo intens naar gevels staat te kijken die afgebrokkeld zijn, met de camera in aanslag. Na een paar straatjes begin ik eigenlijk ook te lachen, want die portenjos hebben helemaal niet door waar ik naar loop te turen met hier en daar een traan in mijn ogen. Het verschijnsel cultureel patrimonium heeft hier een andere klank dan in Reintjes wereld. Ik hoor Bachmuziek terwijl ik mijn ogen de kost geef, hier en daar met een klein contrapuntje in d-mineur.

Ik ontwaar tijdens mijn wandeling voorgevels die als juweeltjes in elke Europese stad zouden kunnen prijken. Hier staan ze te pronken in hun afgelebberdheid vol oerwoud groeiende ruinerij.

Elke gevel heeft ooit een tijd van glamour en totale zinsverbijstering gekend, zowel voor zijn bouwmeester als voor zijn bouwheer. Elk stukje raamkozijn is afgewerkt alsof dit het laatste kunstwerk van de beeldhouwer was. Elk balkon siert de gehavende gevel met zijn zwanenzang. Je ziet de bloemen geuren en kleuren in elk afgewerkt stukje smidswerk die al krullend en zwierend eens trots en blij was toen ze hier haar schoonheid mocht uitspreiden in een koud metaal dat door de smid als onverstoorbaar juweel is opgehangen in de afgebroken hengsels waar de tijd haar tol aan opeiste.

De sierlijke bloemen en krullende ranken vereeuwigd in de stenen gevels getuigen van meer adelijkheid dan de muurplantjes nu ooit kunnen vertolken al woekeren ze zich nog zo woest en ordinair tussen de voegen. Zelf het roest op de balkonafrasteringen kan de vergane schoonheid niet ontkleuren.

Ik loop van huis tot huis, van gevel tot gevel en zoek naar de juiste inval om deze decors van de glorietijd van de art deco op foto vast te leggen. De schoonheid van de eens zo gefortuneerde huizen is gestrand in een armenwijk en zijn bewoners zijn verdwenen of vervangen door de gewone kerel met zijn familie die een huis als een functioneel goed zien en niet als een kunstvoorwerp voor geobsedeerde toeristen.

De waarde van elke krul en de gratie van elk gedrapeerd gewaad van de kunstige stenen dames is gezakt samen met de funderingen en staat als een oudstrijder te wachten tot de sloophamers een einde zullen brengen aan de nutteloze maar heerlijke cultuurwaarde. De grond waar deze huizen op staan, houdt zich gewoon vierkant aan zijn meter en zal ooit ontdekt worden door een immobilienbaron om dan zijn ware marktwaarde aan te nemen. In tussentijd vormt hij met zijn kiemen de gevel en het hele huis om tot een jungle van planten en mos.

Deze tocht zet me aan het denken, mediteren, mijmeren vooral. Waarom houden Europeanen zo vast aan de oude tijd, wat vinden of willen we terugvinden in vervlogen cultuur, in oude schoonheden en in vergane kleuren op kunstwerken uit de oude doos ?

Wat zoeken we ?

Zijn we misschien iets verloren, willen we dat terugvinden en smachten we naar de levenswijze van onze opa’s om daarin de wijsheid of waardes te vinden om verder te gaan ?

Of is het gewoon uit angst om verder te gaan. Kijken we zo met open mond en verstomde ogen naar al het voorbije zodat we niet aan de toekomst moeten werken ?

Hier hebben oude gebouwen alleen maar een grondmarktwaarde, de natuur overheerst steeds, de zwarte grond onder elk monument is meer waard dan elke steen erboven als hij niet functioneel is, en misschien hebben ze wel gelijk, alhoewel.

Oude huizen worden op tijd gesloopt om terug te verrijzen tot grootse wolkenkrabbers waar geen persoonlijkheid in verborgen zit maar waar de praktische moderne cultuur overheerst.

Elke wijk in Baires heeft nog wel zijn stukjes uit de gouden jaren, toch zijn ze steeds onderhevig aan golven van verandering en modernisering.

Niet alle huizen waren aan verkrottingsbelasting toe. In de gouden jaren kon de bouwheer zijn bouwmeester met moeite overtuigen om al die overdadige tirlantijntjes op zijn eigendom aan te brengen, als ereteken van zijn droom naar de toekomst toe en als vereeuwigde vreugde van het bruisende en feestelijke leven dat zijn stad hem schonk op het einde de 19de eeuw. Dwalend door de straten in Buenos Aires kom je van deze gouden tijd recht in onze tijd terecht. Gefragmenteerd weerspiegelt de ene eeuw zich in de anderen. Wat is er tussen die twee eeuwen gebeurd? We staan nu twee of drie generaties verder van de Art Deco bouwheer en wat bezielde zijn kleinzoon om ernaast een spiegelpaleis te poten ?

Het veramerikaniseren van onze cultuur, wordt degenererend gezegd, de wegwerpcultuur. In mijn gids lees ik dat op het einde van de 19de E heel baires gericht was naar Parijs, en al wie twee stuivertjes had, bouwde zichzelf een verkleind Louvre, Maddeleine of een Versaille. Waarom mag dan de kleinzoon zich 100 jaar later niet richten tot de Verenigde Staten en zijn spiegelpaleis bouwen. De ego van zijn opa of overgrootvader werd verpersoonlijkt door de sierlijke bloeiende bloemen en ranke elegante dames op zijn art-deco gevel, terwijl de ego van de kleinzoon zich weerspiegelt in de gepolijste licht getinte glazen toren die hij in de buurt van zijn vaderlijke stek heeft opgetrokken. Een stad die draaide om schoonheid in zijn puurste vorm, wordt nu omgebouwd tot een stad die zich richt naar de nieuwe en jonge wereld, een wereld zonder omfloerste en alleen maar om schoonheid bestaande culturele klemtonen. Een functionele en practisch designende leefwereld waarin zijn bewoners als koude automaten kunnen opereren zonder daarbij het noorden te verliezen door nutteloze en verstorende ornamenten.

En juweel in het park. Een sierlijke dame met een vloeiende beweging in haar lichaam, speelt deze door naar de boom die haar het zonlicht ontneemt. Een spel van steen en natuur, wit en groen, licht in het donker van de stam, die als een minaar om haar groeit. Decoratieve art in pure vorm. Een geheime erotische verhouding tussen de kunstenares en de heer van de natuur dat me meetrekt in een draaikolk van hun mateloze liefde, ik draai me om en kijk recht naar mezelf, het spiegelpaleis aan de overkant. De harde werkelijkheid reflecteert me tegemoet, gefragmenteerd: het flitsende verkeer, de gehaaste voorbijgangers, de lelijke bedelaar, het vuile meisje zonder schoenen, ikzelf. Ik kijk starend naar boven en neem nog een glimp op van oude tijden voor ik op zoek ga naar een terrasje voor een koffietje.